زنی که خرج نداره، ارج نداره؟

زهرا کبیری‌پور در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری حوزه در رابطه با روایتی از پیامبر اکرم (ص) که فرمودند «أعظمُ النِّساءِ بَرَکةً أیسَرُهُنَّ مَؤونةً؛ پربرکت‌ترین زنان، کم‌هزینه‌ترین آنان‌اند.»، عنوان کرد: امروزه جمله «زنی که خرج نداره ارج نداره» زیاد شنیده می‌شود. این عبارت، در شرایطی که بسیاری از خانواده‌ها با فشارهای اقتصادی مواجه‌ هستند و مردان مسئول تأمین معیشت‌ را به عهده دارند، بیش از گذشته تأمل‌برانگیز است. بار معنایی نهفته در این جمله، ارزش زن را به میزان هزینه‌کرد او گره می‌زند؛ گویی «ارج» زن در گرو «خرج» او است. در حالی که چنین معیاری با منطق اسلامی سازگار نیست.

وی در رابطه با جایگاه زن در قرآن و سنت گفت: در اندیشه اسلامی، کرامت زن امری ذاتی است و به هیچ‌وجه وابسته به توان مالی یا میزان مصرف او نیست. قرآن کریم معیار ارزش‌گذاری را نه دارایی، بلکه ایمان و تقوا معرفی می‌کند. در آیه ۳۵ سوره احزاب، خداوند می‌فرماید:«إِنَّ الْمُسْلِمِینَ وَالْمُسْلِمَاتِ وَالْمُؤْمِنِینَ وَالْمُؤْمِنَاتِ ... أَعَدَّ اللَّهُ لَهُم مَّغْفِرَةً وَأَجْرًا عَظِیمًا» در این آیه، زن و مرد در کنار یکدیگر و بر اساس شاخص‌های اخلاقی و ایمانی معرفی می‌شوند؛ بدون آنکه ثروت یا مصرف‌گرایی معیار ارزش باشد.

مدرس حوزوی ادامه داد: در سنت نبوی نیز کرامت زن بر پایه اخلاق و رفتار سنجیده شده است. پیامبر اکرم(ص) فرمودند: «خَیرُکُم خَیرُکُم لِأَهلِهِ»؛ بهترین شما کسانی هستند که برای خانواده خود بهترین‌ هستند. این حدیث، معیار فضیلت را حسن معاشرت می‌داند، نه میزان هزینه‌کرد.

وی افزود: روایت «أعظمُ النِّساءِ بَرَکةً أیسَرُهُنَّ مَؤونةً؛ پربرکت‌ترین زنان، کم‌هزینه‌ترین آنان‌اند.» به روشنی نشان می‌دهد که در منطق نبوی، ارزش و برکت خانواده در گرو سادگی، قناعت و پرهیز از تحمیل هزینه‌های سنگین است؛ نه در افزایش توقعات و رقابت‌های مصرفی. چنین نگاهی دقیقاً در نقطه مقابل جمله «زنی که خرج نداره ارج نداره» قرار دارد.

نفقه در اسلام؛ حق زن، نه ابزار ارزش‌گذاری

کبیری پور یادآور شد: در آیه ۳۴ سوره نساء، خداوند مسئولیت نفقه را بر عهده مردان قرار می‌دهد. نفقه، تکلیف شرعی مرد و حق مسلم زن است؛ اما این حق هرگز به معنای وابستگی ارزشی زن به میزان هزینه‌ها نیست. نفقه برای تأمین آرامش و سامان خانواده تشریع شده، نه برای آنکه ارزش زن را به «هزینه‌برداری» از مرد پیوند بزند.

وی افزود: از سوی دیگر، اسلام استقلال مالی زن را نیز به رسمیت می‌شناسد. زن می‌تواند مالک دارایی خود باشد، کار کند و درآمد داشته باشد؛ بی‌آنکه الزاماً مسئول تأمین هزینه‌های خانواده باشد. بنابراین، چه زن شاغل باشد و چه خانه‌دار، چه پرهزینه باشد و چه ساده‌زیست، منزلت انسانی او ثابت و مستقل از این امور است.

فعال فرهنگی در رابطه با پیامدهای فرهنگی جمله عامیانه«زنی که خرج نداره ارج نداره» گفت: این جمله فقط یک عبارت ساده نیست؛ بلکه بازتاب نوعی نگرش مصرف‌محور به زن است. چنین نگاهی ارزش زن را به ابزار اقتصادی تقلیل می‌دهد، رقابت‌های ناسالم و فشار مالی در خانواده را افزایش می‌دهد، قناعت و ساده‌زیستی را ضد ارزش جلوه می‌دهد و رابطه عاطفی را به رابطه اقتصادی تبدیل می‌کند.

وی با تاکید بر اینکه در شرایط اقتصادی امروز، ترویج این نگاه می‌تواند بنیان آرامش خانواده را تضعیف کند، بیان کرد: اسلام نه مدافع تحقیر زن به بهانه کاهش هزینه‌ها نست، و نه حامی اسراف و مصرف‌گرایی برای اثبات ارزش بلکه حامی معیار، «اعتدال» است. کاهش افراطی هزینه‌ها اگر از سر تحمیل، بخل یا نادیده گرفتن نیازهای واقعی زن باشد، خلاف عدالت و حسن معاشرت است همچنین افزایش بی‌رویه هزینه‌ها نیز اگر از سر چشم‌وهم‌چشمی و رقابت اجتماعی باشد، با روح قناعت و برکت در تعارض است.

مدرس حوزوی یادآور شد: بنابراین، آنچه «ارج» می‌آورد نه خرجِ بیشتر است و نه خرجِ کمتر؛ بلکه فهم متقابل، احترام، عدالت و تقوا است. در منطق اسلامی، زن پیش از آنکه «مصرف‌کننده» باشد، انسان است؛ دارای کرامت الهی و این کرامت، نه با افزایش هزینه بالا می‌رود و نه با کاهش آن پایین می‌آید.

انتهای پیام